Yöntem

Fon Asistanı bir veri sağlayıcısı değildir. Kaynaklardan biri yanlış ya da eksik veri yayımlarsa site de o veriyi gösterir; böyle bir durumu fark ederseniz bize bildirin.

Günlük senkron her iş günü 09.00, 09.15, 10.03 ve 14.15 (Europe/Istanbul) olmak üzere dört kez çalışır. TEFAS günün verisini sabah yayımlar; ilk yayım eksik ya da hatalı olabildiği için sonraki çalışmalar aynı günü yeniden çeker ve düzeltilmiş rakamları üstüne yazar. Aynı gün için mükerrer kayıt oluşmaz.

Her fon sayfası, gösterdiği verinin hangi güne ait olduğunu fiyatın altında yazar. Veri o günden eskiyse fiyatın yanında uyarı çıkar; gizlenmez.

Borsa ve kripto tabloları canlıdır ve senkrona bağlı değildir; her ikisi de kendi gecikme ya da güncellik bilgisini tablonun başında taşır.

TEFAS bir fonun birim pay değerini günde yalnızca bir kez yayımlar ve yayımladığı değer bir önceki seansın kapanışına aittir. Sitede 18 Eylül tarihli görünen fiyat, fonun 17 Eylül kapanışındaki değeridir; o yüzden borsa açıkken hisseler hareket ederken ekrandaki fiyat kıpırdamaz. Fon sayfalarında, resmî fiyatın altında bunu telafi eden bir satır vardır: gün içi tahmin. Bu satır TEFAS verisi değildir, burada hesaplanır ve "tahmin" rozetiyle işaretlidir.

Hesap tek bir formüldür: tahmin = son birim pay değeri × (1 + her varlığın ağırlığı çarpı o varlığın değişimi). Son birim pay değeri zaten dünkü kapanışı taşıdığı için değişim de dünkü kapanıştan o andaki fiyata kadar ölçülür. Çıkan sayı bugünün kapanışıdır; yani TEFAS'ın bir sonraki işlem günü yayımlayacağı fiyattır. Satırda hangi günün fiyatı tahmin edildiği yazar ("yarınki TEFAS fiyatı için"): ertesi sabah TEFAS'ta görünen sayı, bir gün önce gösterilen tahminin karşılığıdır.

Tahminin doğru olmadığı haller vardır ve bunlar gizlenmez. Fon son rapordan bu yana pozisyonlarını değiştirmiş olabilir, portföyünde fiyatlayamadığımız bir varlık ağırlık kazanmış olabilir, hisse fiyatları 15 dakika gecikmelidir. Bu satır TEFAS'ın açıklayacağı değerin ne olacağını bilmez, portföyün bugün ne yönde hareket ettiğini yaklaşık olarak gösterir.

Dönemsel getiriler (1 ay, 3 ay, 6 ay, 1 yıl, yılbaşından beri, 3 yıl, 5 yıl) TEFAS'tan kopyalanmaz; fonun kendi fiyat serisinden burada hesaplanır. Pencere takvim ayı tabanlıdır: "1 aylık getiri", bir ay önceki aynı takvim gününden bugüne olan değişimdir, 30 günlük sabit bir pencere değil. Bir dönem için yeterli fiyat verisi yoksa hücre boş bırakılır; sıfır yazılmaz.

Hesap, TEFAS'ın kendi yayımladığı resmî getirilerle karşılaştırılarak doğrulanır. Son denetimde 2.465 fonun beş dönemi, yani 11.798 hücre karşılaştırıldı: farkın ortancası 0,0025 puan, en büyüğü 0,005 puan. Bu kontrol haftada bir otomatik olarak tekrarlanır.

Bir fonun portföyü iki ayrı kaynaktan okunur. TEFAS her gün 46 kalemlik bir varlık sınıfı dağılımı yayımlar; bu, "portföyün yüzde kaçı hisse senedi" sorusunu günlük olarak yanıtlar. KAP Portföy Dağılım Raporu ise üçer aylık dönemlerin sonunda pozisyonları tek tek yazar: hangi hisse, hangi tahvil, kaç adet ve fon toplam değerinin yüzde kaçı.

Fon sayfasında dağılım tek bir çubukla gösterilir. KAP raporu olan fonda rapordaki ay sonu grupları, olmayan fonda TEFAS'ın günlük payları çizilir. İkisi birden gösterilmez: aynı paylar iki farklı tarihle yazıldığında hangisinin geçerli olduğu belirsiz kalır. Emeklilik fonları Portföy Dağılım Raporu yayımlamaz; bu bir eksiklik değil, mevzuatın halidir.

Dağılımın 24 aylık geçmişini gösteren grafikte her ay için o ayda dağılımın yayımlandığı son işlem günü alınır. Ayın son takvim günü tatile denk geldiğinde ya da dağılım o gün boş geldiğinde ay yapay bir boşluk gibi görünürdü.

"Bu dönem ne değişti" tablosu, elde bulunan son iki KAP raporunun farkıdır. Bir pozisyonun artırıldığı ya da azaltıldığı kararı pay adedine bakar, ağırlığına değil: fon hiç işlem yapmasa bile fiyat hareketi ağırlığı değiştirir. "Değişim" sütunu ise pozisyonun portföyde kapladığı yerin yüzde puan farkıdır. İki sütun ters yöne bakabilir; ikisi de aynı satırda yazılı olduğu için bu bir çelişki değildir.

Değişim günlüğü aynı farkı elimizdeki bütün rapor çiftleri için geriye doğru tekrarlar. Giren, çıkan ve ağırlık hareketleri yalnızca BIST kodu doğrulanmış pozisyonlar için sayılır; ayrıştırması eksik kalan gruplar hesaba girmez. Ağırlık farkı yüzde puandır. Günlükteki büyüklük ve yatırımcı sayısı, TEFAS'ın dönem sonuna en yakın işlem günü verisidir.

Fon toplam değeri, yatırımcı sayısı ve dolaşımdaki pay sayısı TEFAS'tan olduğu gibi alınır. Grafikteki her nokta o takvim ayının son dolu gözlemidir; ayın son günü tatile denk geldiğinde ya da değer henüz yayımlanmadığında satır sıfır gelir ve ay yapay bir çöküş gibi görünürdü.

Net akış TEFAS tarafından yayımlanmaz, burada hesaplanır: pay sayısındaki aylık değişim çarpı o ayın birim pay değeri. Bu, fona giren ya da çıkan paranın en yakın karşılığıdır; fiyat hareketinden gelen değer artışını içermez. Yaklaşık bir ölçüdür, muhasebe kaydı değildir.

Volatilite, azami düşüş, Sharpe ve Sortino oranları ile fonun kendi kategorisi içindeki sırası bir yıllık günlük fiyat serisinden hesaplanır. Bu ölçüler TEFAS'ta yayımlanmaz; sitede hesaplanır ve fon sayfasının Risk bölümünde hangi tanımla hesaplandığı yazılıdır.

Fon sayfasında ayrıca 1'den 7'ye risk değeri gösterilir. Bu ölçek fonun kendi bildirimidir, SPK'nın standart risk göstergesidir ve burada hesaplanmaz.

Bir fonun getirisi ancak kendi kategorisi içinde anlam kazanır: yıllık %42 hisse senedi fonunda vasat, para piyasası fonunda olağanüstüdür. Kategori burada TEFAS fon tipi ile şemsiye fonun birleşimidir ve fon listeleme sayfalarıyla aynı tanımı kullanır. Evren de aynıdır: güncel verisi olan ve serbest olmayan fonlar.

Rakipler tablosunda gösterilen sıra, görünen 15 satırın değil kategorinin tamamının sırasıdır; ölçüyü değiştirdiğinizde sıralama tarayıcıda yeniden yapılır. İncelenen fon ilk 15'e girmiyorsa listenin sonuna kendi sırasıyla eklenir. Pazar payı, fonun büyüklüğünün kategori toplamına oranıdır.

Dönemsel getiri tablosundaki kategori ortalaması, aynı kategorideki fonların o dönemdeki basit ortalamasıdır: büyüklüğe göre ağırlıklandırılmaz ve boş hücreler paydaya girmez. Kategoride üçten az fon varsa ya da fon kendi evreninde görünmüyorsa o sütun hiç çizilmez, karşılaştırma BIST 100'e göre okunur.

Fon getirileri dolar, gram altın, BIST 100, mevduat faizi ve TÜFE ile aynı dönemde karşılaştırılır. İki seride tanım açıkça belirtilmelidir:

TEFAS yatırımcı sayısı gibi bazı alanları geriye dönük revize eder; eski kayıtlarımız o revizyondan önceki değeri taşıyabilir. Eski dönemlerden içe aktarılan bazı fon toplam değerleri tam sayıya yuvarlanmıştır, kuruş hanesi kaybolmuştur. Borsa ve kripto fiyatları gecikmeli ya da sağlayıcı kaynaklıdır.