Risk değeri 1-7 ne anlama geliyor?

Fon künyesindeki 1-7 risk değeri, fonun kendi bildirdiği standart risk göstergesidir: 1 en düşük, 7 en yüksek riski gösterir ve fonun geçmiş fiyat dalgalanmasına dayanır. Bu değeri fon hesaplar ve bildirir; bağımsız bir ölçüm değildir. 4 Eylül 2026 itibarıyla TEFAS'taki 2.465 onaylı fonun 1.996'sı bir risk değeri bildiriyor, 469'u hiç bildirmiyor.

Ölçek gerçekten çalışıyor mu

Bunu doğrulamanın bir yolu var: her fonun kendi bir yıllık günlük fiyat serisinden volatiliteyi hesaplayıp, risk basamaklarına göre gruplamak. Volatilite, fiyatın ortalamasının etrafında ne kadar oynadığının yıllık ölçüsüdür ve TEFAS'ta yayımlanmaz; bu sitede hesaplanır.

Sonuç aşağıda. Tablo, hem risk değeri hem volatilitesi hesaplanabilen 1.851 fonu kapsıyor.

Risk değeri	Fon sayısı	Alt çeyrek	Volatilite ortancası	Üst çeyrek
1	151	%1,4	%1,5	%1,5
2	207	%1,5	%1,5	%2,9
3	165	%3,3	%5,5	%6,7
4	150	%6,7	%9,2	%11,6
5	250	%6,9	%12,5	%15,4
6	682	%14,4	%20,6	%24,5
7	246	%26,3	%42,6	%65,4

Evet, çalışıyor. Ortanca volatilite her basamakta bir öncekinin üzerinde ve 1'den 7'ye yirmi sekiz kat artıyor. Basamağı bir yükseltmek, ortalama bir fonda gerçekten daha oynak bir fiyat çizgisi demek.

Ama basamaklar birbirine giriyor

Ortancalar ayrışıyor; tek tek fonlar ayrışmıyor. Aynı veride ölçülenler:

• 1 ile 2 pratikte aynı. İki basamağın ortancası da %1,5. Risk 2 fonlarının %27,5'i (207 fonun 57'si), ortadaki risk 1 fonundan daha az oynak.
• 5, 4'ün içine giriyor. Risk 5 fonlarının %34'ü (250 fonun 85'i), ortadaki risk 4 fonundan daha sakin.
• 6 bile 4'ün altına düşebiliyor. Risk 6 fonlarının %19,6'sı (682 fonun 134'ü), ortadaki risk 4 fonundan daha az oynak.
• 7'nin bir bölümü 6'nın altında. Risk 7 fonlarının %9,8'i (246 fonun 24'ü), ortadaki risk 6 fonundan daha sakin.

Kısacası: risk değeri bir grup etiketidir, bir sıra numarası değil. "6, 5'ten risklidir" cümlesi ortalamalar için doğru, iki tek fon için güvenilir değildir.

Neden bir risk 6 fonu sakin görünebiliyor

Risk 6 grubunun en az oynak altı fonu, 4 Eylül 2026 itibarıyla şunlar; altısı da döviz cinsi fon:

Kod	Fon	Volatilite	1 yıl
ZK1	Ziraat Portföy Başak Katılım Serbest (Döviz)	%1,3	%20,74
ZUS	Ziraat Portföy Başak Serbest (Döviz)	%1,3	%20,64
TPZ	TEB Portföy Kira Sertifikaları (Döviz) Katılım	%1,3	%24,96
LHP	Ak Portföy Yedinci Serbest (Döviz)	%1,3	%16,92
NBZ	Neo Portföy Birinci Serbest (Döviz)	%1,4	%22,46
KKE	Kuveyt Türk Portföy Usta Katılım Serbest (Döviz) Özel	%1,4	%20,35

Sebep ölçünün tanımında: volatilite geçmiş fiyat hareketinden hesaplanır. Bu fonların TL değeri döviz kurunu izler ve kur son bir yılda düzgün bir eğriyle yükseldi; düzgün yükselen bir seri, ne kadar yükselirse yükselsin, düşük volatilite üretir. Fonun bildirdiği risk değeri ise kur riskini de sayıyor.

Bu yüzden iki sayı birbirinin yerine geçmez: volatilite geçmişin ne kadar sarsıntılı olduğunu ölçer, risk değeri fonun ne taşıdığını anlatır. Bir fon sayfasında ikisi de yan yana durur.

Hangi tür fonlar hangi basamakta duruyor

Basamakların ne anlattığını görmenin ikinci yolu, fonların şemsiye türlerine bakmak. İki uçtaki dağılım şöyle:

Risk 7 (260 fon)	Risk 1 ve 2 (397 fon)
Serbest Şemsiye Fonu: 217	Serbest Şemsiye Fonu: 151
Hisse Senedi Şemsiye Fonu: 15	Para Piyasası Şemsiye Fonu: 79
Hisse Senedi Yoğun Fon (BYF): 10	Katılım Şemsiye Fonu: 52
Fon Sepeti Şemsiye Fonu: 8	Borçlanma Araçları Şemsiye Fonu: 40
Değişken Fon: 2	Para Piyasası Fonu (emeklilik): 13

İki sütunun başında da aynı isim duruyor: Serbest Şemsiye Fonu. Nitelikli yatırımcıya satılan bu fonlar en yüksek basamağın %83'ünü dolduruyor, ama en düşük iki basamakta da 151 fonla en kalabalık grup. Portföy sınırlamalarının uygulanmaması, bir fonu yüksek riskli yapmıyor; yelpazeyi genişletiyor.

Alt basamaklarda para piyasası, katılım ve borçlanma araçları fonlarının toplandığını görüyorsunuz. Bu, ölçeğin beklendiği gibi çalıştığının ikinci kanıtı: kısa vadeli araç tutan fonlar aşağıda, hisse senedi tutanlar yukarıda.

Yüksek risk basamağı yüksek getiri demek mi

Bu on iki aylık pencerede hayır; üstelik ilişki ters yönde. Aşağıdaki tablo, bir yıllık getirisi hesaplanabilen 1.783 fonun basamak başına ortancasıdır.

Risk değeri	Fon sayısı	1 yıllık getiri ortancası
1	144	%46,23
2	194	%46,16
3	164	%40,22
4	148	%39,27
5	243	%33,31
6	659	%29,81
7	231	%19,95

Basamak yükseldikçe ortanca getiri düşüyor: en düşük risk basamağındaki fonların ortancası %46,23, en yüksektekilerin %19,95. Aradaki fark 26 puan.

Bu tablo bir kural değil, tek bir on iki ayın fotoğrafı. 4 Eylül 2025 ile 4 Eylül 2026 arasında para piyasası ve borçlanma araçları tarafı yüksek faiz ortamında istikrarlı getiri yazdı; hisse ağırlıklı ve serbest fonların bir bölümü aynı dönemde geride kaldı. Başka bir on iki ayda sıra tersine dönebilir. Tablonun söylediği tek şey şudur: yüksek risk basamağı, yüksek getiri sözü değildir.

Risk değeri olmayan 469 fon

Onaylı fonların %19'unda risk değeri hiç yok. Bunlar çoğunlukla yeni açılmış ya da sınıflandırma ucundan bilgi dönmeyen fonlar. Sitede bu hücre boş bırakılır; tahmin edilmiş bir değer yazılmaz, sıfır da yazılmaz. Aynı kural volatilite için de geçerli: 200 işlem gününden az gözlemi olan fonda volatilite üretilmez, çünkü kısa bir seriden hesaplanmış bir oynaklık ölçüsü güven vermez.

Bu sayılarla ne yapılmaz

Risk değeri bir fonun size uygun olup olmadığını söylemez; ne taşıdığını ve geçmişte ne kadar oynadığını özetler. Volatilite de zararı ölçmez, hareketi ölçer: aynı volatiliteyle yukarı ve aşağı gidilebilir. Getiriler vergi, stopaj ve alım satım masrafları düşülmeden hesaplanır.

Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir. Burada yer alan bilgi ve yorumlar yatırım danışmanlığı kapsamında değildir ve geçmiş getiri gelecekteki getirinin göstergesi değildir.

Sık sorulan sorular

Risk değeri 6 olan fon ne kadar oynar?

4 Eylül 2026 itibarıyla risk değeri 6 olan 682 fonun volatilite ortancası yıllık %20,6; fonların yarısı %14,4 ile %24,5 arasında. Ama aynı grubun %19,6'sı, ortadaki risk 4 fonundan daha sakin. Basamak tek başına bir fonun oynaklığını söylemez.

Risk değerini kim hesaplıyor?

Fonun kendisi. Bu, fonun bildirdiği standart risk göstergesidir ve bu sitede hesaplanmaz; olduğu gibi gösterilir. Buna karşılık volatilite, azami düşüş, Sharpe ve Sortino oranları fonun bir yıllık günlük fiyat serisinden bu sitede hesaplanır. Hangi sayının hangisi olduğu Yöntem sayfasında yazılıdır.

Düşük riskli fon zarar ettirmez mi?

Ettirebilir. Düşük risk değeri, fiyatın az oynadığı anlamına gelir; hiç düşmeyeceği anlamına gelmez. Ayrıca oynamayan bir fiyat, enflasyonun altında kalarak reel kayıp da yazabilir. Bir fonun enflasyona göre nerede durduğunu Analizler sayfasındaki karşılaştırmalarda görebilirsiniz.

İlgili sayfalar

• Fon tablosu: risk değerine göre süzün, volatiliteye göre sıralayın.
• Yöntem: volatilitenin tanımı, risk değerinin kaynağı, bilinen sınırlar.
• Karşılaştırma: iki fonun fiyat serisini yan yana çizin.